Emmanuel: God is with us! (A Reflection on Grace from the readings of the fifth day of Misa de Gallo)

(photo source)

A homily-paper submitted in my Grace class, using themes on Grace, Incarnation, and Divinization. This was based on the homily originally delivered in Filipino on the fifth day of Misa de Gallo at Santo Cristo de Las Pinas Parish.

Signs. Signs play a major role in our daily lives. Signs may be objects, qualities, or events whose presence or occurrence indicates something other than itself. Signs may convey information or give instructions, like traffic signs that tell us when to stop and go, or gestures like a hug or a kiss that show endearment and care. Signs may also be manifestations of what is happening or what is going to happen, like dark clouds that send feelers of strong rains or Christmas songs and decors that already point to Christmas day.

But for us Filipinos, signs take another meaning. We ask for signs in moments when we are uncertain or unsure of what is bound to happen. In making decisions, we seek for a sign that would help us make sense of what should we do or choose. Sometimes, these signs may also accompany hints of superstitious beliefs in us. When we wear our favorite shirt, it may be a sign that we will have a good day ahead. When our palms feel itchy, it may be a sign that we will soon have money. Indeed, signs point to things other than themselves, and most of the time they are subject to a variety of meanings and interpretations.

Signs are powerful bearers of messages, and sometimes these signs may not necessarily point to what we normally expect. Signs can at times be confusing, and more often than not, misleading. A kiss that is traditionally used to express love and affection was once used to betray Jesus Christ. Five days before Christmas, we look at the signs leading to perhaps the happiest day of the year. Recently, Mother Nature brought signs of destruction through Typhoon Sendong, which gravely affected our brothers and sisters in Northern Mindanao and Southern Visayas. Water, considered a symbol of life, killed people and damaged property in Cagayan de Oro, Iligan, Dumaguete, and other cities down south. Moreover, there is still much turmoil and misunderstanding in the government and among countries as seen, heard, and read in the news. Looking at these, it seems to us that the signs pointing to Christmas are not so bright. Christmas, the time of the year when people are merry and joyful, is cast with the shadow of calamity and confusion.

Our readings for our Misa de Gallo today speak of signs and what they point to or the meaning that they convey. In our first reading, we heard the Lord speaking to King Ahaz, telling him to ask for a sign from Him yet he refused to do so. Looking into the story, King Ahaz was thinking of seeking the help of foreign nations as his own kingdom was under threat of war. The Lord sent Isaiah to encourage Ahaz and his kingdom to trust in Him and not in political alliances that may lead the people to believe in other gods and thus destroy their relationship with the Lord. Yet despite Ahaz’s refusal to ask for a sign, the Lord Himself gave him a sign: “the virgin shall conceive and bear a son, and shall name him Emmanuel.” This sign found fulfillment in our gospel reading, where the Angel Gabriel announced to Mary that she would conceive in her womb and bear a son despite being a virgin. And this son, who shall be named Jesus, “will rule over the house of Jacob forever, and of his kingdom there will be no end.”

Signs. God gives us signs and symbols in our lives, signs that assure us of His guidance, protection, and love. Jesus Christ, the Emmanuel—“God-with-us”—is more than just a sign that God bestows upon us to give joy to the world and save us from sin. God, as almighty and powerful as He is, is totally in love with us that He wants to be near us and be one of us. Through His only begotten Son, He scattered the darkness of the world and gave us light that would lead us back to Him. He endured the rejection of the people and the agony of the cross to save us and be united with Him. He came not to take away the sorrows and pains of humanity in an instant; rather, He came to journey and walk with us through our hopes and fears, our joys and anxieties, so that we may come to share in His divine life. That is the reason why we celebrate Christmas: we thank the Father for the gift of His Son, who became man for us to be united with Him and to receive His divine life.

Christmas is the a time of the year when we reflect on this marvelous grace of God in the person of His Son, who by His coming as man, wills that we partake and share in His life as a son of God. Out of His fidelity and generosity, He chose to remain and dwell with us through His Son. By being one with us in all things but sin, He gave us so may gifts: light to cast away our blindness, cup of salvation to quench our thirst, the bread of life to fill our hunger, nourishment to cure our sickness, hope to awaken our despairing soul, forgiveness to heal the wounds of sin and division, and love to vanquish the pain and hatred in our midst.

Yet God did not only give us these gifts for our own benefit. Rather, He even gave us His only Son, the greatest gift we will receive this Christmas, so that these gifts may fully be with us and within us. Sharing in God’s divine life means being more Christ-like: we become more caring, more merciful, more compassionate, and more loving like Him. In effect, we are to share the gift of Christ with others, especially those who are considered “the least, the last, and the lost” in our community.

Come to think of it, who are we to deserve this wonderful gift of God? In our weakness and sinfulness, we are far from deserving this marvelous grace. But this is something freely given by God out of His steadfast love and overflowing generosity. God loves us not because we are lovable, but it is this love of God for us that makes Him love us all the more. Indeed, even if we our unfaithful, God remains faithful to us!

And so, our attitude to this wonderful gift of God is thanksgiving and generosity: we thank Him for making us share in His life through His Son, and in return, we express this gratitude by giving and sharing this gift to others and letting them experience God’s loving presence through us. Christmas is thus a grace-filled moment to be concrete signs and reminders of God’s presence and love especially to those who have yet to experience His love.

Emmanuel: God is with us! Our readings for this fifth day of our Misa de Gallo post a challenge to all of us to be signs and instruments of God’s presence and love in these times of calamities, suffering, and confusion. We, who have received tremendous blessings and graces this year, are called to count our blessings and be a blessing to others. We, who have been fortunate to be spared from all the hardships of natural and man-made calamities, are called to let the presence of God be felt by our brothers and sisters who have been gravely affected by them. Yes, there may be the signs of the times that we have to respond to, but there are more pressing signs where we can be also be instruments of change and love. Perhaps we need not to look too far in order to be “God-with-us” to others. We can be concrete signs of God’s love to our families, to our fellow workmates, to our neighborhood, and to our parish community through our life-giving presence and positive example to them. We can make God’s grace work in us by settling conflicts, fixing broken relationships, and bridging gaps that we may have caused or created in the past. By making God’s grace work within us, we become more Christ-like and in turn make lead others to share in His divine life as well.

As we continue with our celebration of the Holy Eucharist, let us beg for the grace of generosity and graciousness, that we may be generous and gracious just as the Father has been generous and gracious to us. We also thank the Lord for His loving mercy and kindness to us throughout the year, for remaining with us despite the times we choose to refuse to accept His love. We pray in a special way for those who need God’s grace the most: those rendered homeless by natural calamities, those suffering due to armed conflict and wars, those whose Christmas may not be as bright as ours. May our commemoration of His birth help us to similarly prepare our hearts to be God’s dwelling place so that peace and love may reign in this world of ours. May the spirit of Christmas, of God becoming one with us, make us grown in His grace and lead us to see Him more clearly, love Him more dearly, and follow Him more nearly. Amen.

Pinagpala (Isang pagninilay sa ika-anim na araw ng Misa de Gallo)

Isang homiliya na ibinigay noong ika-anim na araw ng Misa de Gallo sa Santo Cristo de Las Pinas Parish

Ang ating ebanghelyo ngayon ay tungkol sa pagdalaw ni Maria sa kanyang kamag-anak na si Elizabeth. Dito rin natin narinig ang pagbati ni Elizabeth kay Maria: “Bukod kang pinagpala sa babaeng lahat, at pinagpala naman ang iyong anak!” Ngayong umagang ito, magandang pagnilayan natin ang salitang “pinagpala.” Ano nga ba ang kahulugan ng salitang “pinagpala”? Bakit nasambit ni Elizabeth ang salitang ito kay Maria? At ano ang kahulugan ng salitang “pinagpala” para sa ating lahat?

Maganda muna nating balikan kung sino nga ba ang dalawang babaeng ito: si Maria at si Elizabeth. Unahin muna natin si Elizabeth. Siya ay isang ordinaryo at simpleng babae na taga-Judah, at ang kanyang asawa ay si Zacheo. At kung naaalala niyo pa ang ebanghelyo noong Sabado, si Zacheo ay nabulag dahil sa kanyang reaksyon noong ipinahayag ng anghel na nagdadalang tao ang kanyang asawa. Bakit? Dahil wala silang anak at hindi sila magkakaanak dahil ang kanyang asawang si Elizabeth ay baog. Ayon sa paniniwala ng mga Hudyo, ang pagkakaroon ng anak ay isang kayamanan: kapag ikaw ay may anak, pinagpala ka ng Diyos. Bakit? Para sa mga hudyo, mahalaga ang pagpapatuloy ng lahi ng pamilya. Kapag may anak ka, may magtutuloy ng pangalan ng iyong pamilya, lalo na ng iyong ama. May magdudugtong ng iyong lahi.

Naaalala ko tuloy noong nagdesisyon akong pumasok ng seminaryo mga 13 taon na ang nakararaan. Hindi ako ineenganyong patuluyin ng aking mga magulang dahil pag pumasok daw ako ng seminaryo at ako ay naging pari, mapuputol na ang lahing Crisostomo sa sangay ng aking ama. Ako kasi ang nag-iisang anak na lalaki, at oo nga naman, kung naging pari ako, ay tila pinutol ko na ang isang sanga sa lahing Crisostomo.

Kaya’t para sa mga hudyo, kapag wala kang anak, malas ka! Bakit? Pinagkaitan ka ng kayamanan ng pagpapatuloy ng lahi at pangalan ng iyong pamilya. At para sa kanila, may mas malalim na kadahilanan ito: kapag wala kang anak o di naman kaya’y isa sa mag-asawa ay baog, kayo ay pinarurusahan dahil sa inyong kasalanan, o di naman kaya, sa kasalanan ng iyong pamilya. Sa ganitong situwasyon, masasabi nating hindi mapalad si Elizabeth dahil sa kanyang kalagayan. Kaya’t ganoon na lang ang kagalakan niya nang siya ay nagdalang-tao at ganun rin naman ang pagdududa ni Zacheo sa balitang ito. 

Sunod nating tignan si Maria. Alam nating lahat na si Maria ay ang ina ni Kristo at maybahay ni Jose. Ngunit bago ang lahat, siya ay itinakdang ikasal kay Jose, ngunit bago pa sila ikasal, ay natagpuang siya ay nagdadalang-tao. Balikan natin muli ang mga kaugalian ng mga Hudyo tungkol dito: ayon sa mga batas ng mga hudyo, kapag ang isang babaeng ihinahanda sa kasal ay biglang nagdalang-tao o nabuntis, ang babaeng ito ay nakatakdang parusahan ng pagbato hanggang kamatayan. Dahil si Maria ay nagdalang-tao bago pa man din sila ikasal ni Jose, sa makatuwid, ayon sa batas ng mga hudyo, dapat parusahan si Maria ng pagbato hanggang siya’y mamatay. Dahil rito, hindi maaaring ituring na mapalad si Maria: sa mata ng tao, siya ay marumi at makasalanan.

Ngunit sa ebangelyo natin ngayon, narinig natin ang pagsasalubong ng dalawang buntis na ito: si Elizabeth na binigyan ng pagpapala ng anak sa kabila ng kanyang kalagayan, at si Maria na nagdadalang-tao kay Hesus, na tila hindi pinagpala dahil sa kanyang situwasyon. Ang nakakapagtaka rito, bakit si Maria pa ang siyang tinawag na “pinagpala” gayun naming siya pa nga ang hindi nasa mabuting kalagayan? Kaya ang mga katanungan natin ngayong umagang ito ay: Ano nga ba ang ibig sabihin ng “pinagpala”? Sino ba talaga ang pinagpapala? At bakit ipinagpapala ang tulad ni Maria na hinatulang makasalanan sa mata ng tao?

Una, ano nga ba ang kahulugan ng salitang “pinagpala?” Ang salitang pinagpala sa wikang ingles ay “blessed” – kapag ikaw ay pinagpala, ikaw ay binibigyan ng Diyos ng blessing. Binibigyan ka ng bagay na kailangan mo, ng pagkakataong hinihiling mo, ng kasagutan na matagal mo nang hinihintay. Pinagpala si Elizabeth dahil binigyan siya ng anak: si Juan Bautista na siyang pinsan ni Hesus. Pinagpala naman si Maria sapagkat binigyan siya ng anak, ngunit hindi lamang basta anak, kundi ang pinakahihintay na manunubos nating lahat: si Hesu-Kristo. Ito ang unang magandang balita sa atin ng Panginoon ngayong ika-anim na araw ng simbang gabi: Pinagpapala tayo ng Diyos! Binibigyan tayo ng Diyos ng blessing! Binibigyan tayo ng Diyos ng mga taong dadamay sa atin sa kabila ng lahat, ng sagot sa ating mga kahilingan, ng mga bagay na matagal na nating pinakahihintay! 

Kaya ngayong patapos na ang taon, magandang bilangin natin ang ating mga blessing: Anu-ano ba ang mga blessing na binigay sa akin ng Diyos ngayong taong ito? At paano ako dinamayan ng Diyos sa pagbibigay ng blessing na ito sa akin.

Pero brother, blessing po ba kamo? Eh tila ngayong taon, mahirap atang magbilang ng blessing! Nariyan ang kaliwa-kanang bagyo na humagupit sa ating bansa. Sariwa pa rin sa ating isipan ang mga namatay sa hagupit ng bagyong Sendong kamakailan lamang. Hindi rin natin malilimutan ang epekto ng krisis pinansiyal, ang pagkawala ng trabaho sa karamihan sa atin, ang pagtaas ng presyo ng bilihin, at ang ang walang katapusang iringan at bangayan sa gobyerno.

Oo, mahirap hanapin ang blessing sa mundong ito ngayon, ngunit simulan natin sa mga simpleng pagpapakita ng blessing na ito sa ating buhay: ang pagpapalang hindi tayo nadapuan ng malubhang sakit o ang agarang pagbangon mula sa epekto ng bagyo, ang pagsasamahan ng ating pamilya sa kabila ng paghihirap na nararanasan natin, ang mga kaibigan at taong dumamay noong tayo’y nawawalan na ng pag-asa, ang pinakasimpleng katotohanan na tayo ay nakabangon mula sa ating pagkakatulog at humihinga ng sariwa at malamig na hangin nayong umagang ito, at iba pa. Mga kapatid, mas madaling tumingin lamang sa mga hindi magagandang bagay na nangyari sa atin, ngunit tulad ni Maria, hinahamon tayo ng Diyos na tignan at alamin ang mga magagandang bagay o pangyayari sa ating pang-araw-araw na buhay. Ito ang hamon sa atin ngayong umaga: Count our blessings! Magpasalamat tayo sa Diyos sa lahat ng idinulot niya sa atin ngayong taong ito, dahil siya ay isang ama na sa kabila ng ating kahirapan ay kailanma’y hindi tayo pababayaan. Dahil dito, tunay nga na masasabi natin na tulad ni Elizabeth at Maria, tayo rin ay pinagpala!

At ano naman ang gagawin natin sa pagpapalang ito? Nararapat lang na ibahagi natin ang pagpapalang ito sa iba. Hindi lamang dapat sino-solo ang pagpapalang ito; sa halip, dapat pa nga ay ihandog natin ang blessing na ito sa ibang tao. Ito ang ikalawang magandang balita natin ngayong umaga: Share your blessings! Ibahagi natin ang blessing na ito lalung-lalo na sa mga nangangailangan! Kahit maliit, kahit katiting, ang pagbabahagi ng blessing nawa ang ating tugon sa Diyos sa lahat ng kanyang iginawad sa atin ngayong taon, lalo na sa panahon ng kapaskuhan.

Inaanyayahan tayo ng ating ebanghelyo na alalahanin ang “oo” ni Maria na hindi lamang nagtapos noong tinanggap niya ang pagiging Ina ng Diyos kundi nagpatuloy bilang isang tunay Ina na ni Hesus hanggang sa huling sandali ng kanyang buhay. Hindi lang siya nag-count ng kaniyang blessing, kundi naging blessing din siya para sa kanyang anak at para sa ating lahat bilang modelo ng tunay na pagbibigay ng sarili sa iba. Pagmasdan natin ang salitang “oo” – dalawang bilog, dalawang letra na walang simula at walang katapusan. Ganito rin ang “oo” ni Maria sa ating ebanghelyo ngayon: um-oo siya hindi lamang upang ipanganak si Hesus ngunit upang sundan din ang kanyang anak – kahit umabot pa sa pagkakataong makita niya ang kanyang mismong anak na naghihirap sa krus.

Pero, paano nga ba natin masasambit ang salitang “oo” sa panahong mahirap buhayin ang salitang “oo”? Sabi nila, tayong mga Pilipino, hindi raw tayo marunong tumanggi. Hindi tayo marunong magsalita ng “hindi”, puro na lang “oo” kahit hindi natin magawa. O di naman kaya’y, kung hindi natin masabi ang salitang “oo”, pansinin ninyo, ano ang sinasabi natin: “Titignan ko, ah basta yun nay un, oh sige”, pero hindi “oo.”

Mga kapatid, ang pag-oo ay hindi lamang paggawa ng hindi natin pinag-iisipan o tila tayo ay napipilitan lamang. Ang totoong pag-oo ay pagintindi at pagbuhay ng tawag sa atin ng Diyos – kahit na mahirap, kahit pa kamatayan ang kapalit. Sa pagpapatuloy ng ating pagdiriwang ngayong ika-anim na simbang gabi, hilingin natin sa Diyos ang dalawang biyayang ito: na matutunan nawa nating bilangin ang ating mga blessing sa buhay, at maging blessing tayo sa ibang tao, lalong lalo na sa kung saan tayo tinatawag ng Diyos upang maglingkod. Amen.

Nasa atin at sumasa-atin ang Diyos (Isang pagninilay sa ika-limang araw ng Misa de Gallo)

(photo source)

Isang homiliya na ibinigay noong ika-limang araw ng Misa de Gallo sa Santo Cristo de Las Pinas Parish

senyas. mahilig tayo sa mga senyas. ang mga senyas ay nagpapahayag o magtuturo ng mga bagay na higit pa rito. mahilig tayo humingi ng mga senyas lalo na kung may kinakaharap tayo na mga bagay o pangyayari na walang katiyakan. kapag tataya sa lotto, gumagamit tayo ng samu't saring mga numero galing sa mga birthday, espesiyal na araw, at kung anu-ano pa. kapag suot natin ang ating paboritong damit, may swerte daw. ngayon kapaskuhan, maraming senyas sa kapaligiran: christmas tree, christmas songs, christmas lights, mga parol, belen, at iba pa.

ngunit, ngayong panahong ito, nakakalito ang mga senyas na nagtuturo sa kapaskuhan. maraming bangayan sa gobyerno. away dito, away doon. hulihan dito, hulihan doon. pero ang mas malala ay ang nakita nating pinsala ng bagyong sendong sa mga kababayan natin sa northern mindanao at ilang bahagi ng southern visayas. maraming namatay. maraming napinsala. maraming bahay na nasira, mga ari-ariang nawawala. maraming mga buhay na binago at babaguhin. tila hindi ata maganda ang mga senyas na nagtuturo patungo sa kapaskuhan. o di naman kaya'y, nakalilito kung ano ba talaga ang tinuturo ng mga senyas na ito.

sa unang pagbasa, narinig natin ang kuwento ni propeta isaias at haring acaz. sinabi ni isaias kay acaz na himingi siya ng senyas sa panginoon, ngunit ayaw ni acaz. kung titignan natin ang buong kwento, nagnanais na makipagdigma si acaz sa ibang bansa, at upang magawa ito, kailangan niyang makipagkampi sa ibang bansa na naniniwala sa maraming diyos. ito ay lubhang makakaapekto sa kanila dahil maaaring maimpluwensiyahan ang mga israelita na hindi maging tapat kay yahweh. at tila nagdilang anghel si isaias nang sinabi niya ito: isang dalaga'y maglilihi, batang lalaki ang sanggol, tatawagin siyang emmanuel, na kahuluga'y "nasa atin ang diyos." at sa ating ebanghelyo, narinig na naman natin ang pagpapahayag ni anghel gabriel kay maria ng balita na siya ay maglilihi ng isang batang lalaki na papangalanang hesus, na siyang manunubos at manliligtas natin.

senyas. ang kapanahunan ng adbyento at kapaskuhan ay mga senyas na patungo kay kristo, ang pinakadakilang senyas ng pag-ibig ng diyos sa ating buhay. sa kabila ng mga sakuna at hindi pagkakaintindihan, inaanyayahan tayo ng ating mabuting balita sa umagang ito na kilalanin, tanggapin, at angkinin si kristo, ang emmanuel, ang dakilang tanda na sumasaatin ang diyos.

hindi na natin kailangang humanap ng mga malalaki at bonggang mga senyas upang maramdaman at maranasan natin na sumasaatin ang diyos. sa ating pag-asa na magiging mabuti ang lahat sa kabila ng maraming hindi mabuting nagaganap, alam natin na hindi tayo pababayaan ng diyos sa ating buhay. at sa pamamagitan ng ibang tao na maaaring maging senyas at tanda ng pagmamahal ng diyos sa ating buhay, mas lalo nating nararanasan na sumasaatin talaga ang diyos.

kaya sa panahon ng kaguluhan, sa oras ng hindi pagkakaunawaan, sa mga pagkakataon ng trahedya at sakuna, ating alalahanin na ang diyos ay higit pa o mas malaki pa sa mga suliraning ito. bilang mga kristiyanong nananabik na naghihintay sa pagsilang ni kristo sa sabsaban, hinihiling natin ang biyaya ng pag-asa at lakas ng loob upang tayo mismo ay magsilbing tanda ayt senyas na nasa atin at sumasa-atin ang diyos. amen.

Nakaka-alala at naaalala tayo ng Diyos (Isang pagninilay sa ika-apat na araw ng Misa de Gallo)

Isang homiliya na ibinigay noong ika-apat na araw ng Misa de Gallo sa Santo Cristo de Las Pinas Parish

limot. isa sa mga pangkaraniwang karanasan ay ang makalimot o may makalimutan. may mga bagay na nawawala kasi sila ay nakakalimutan kung saan nilagay o tinago. may mga taong naiiwan sa lakad kasi nakalimutang sabihan o puntahan. may mga karanasan na pilit kinakalimutan kasi may dala itong sakit sa kalooban. may paglimot na sinasadya, may paglimot din na hindi inaakala. ngunit, may mga bagay din na hindi malimutan, o di naman kaya't mahirap malimutan. ito ay nakikita sa mga "first" sa ating buhay: first love, first kiss, first girlfriend, first time. ito rin ay madalas na napapansin sa mga mahalagang bagay: pagsipliyo, pagligo, paghugas ng kamay bago kumain, pagdarasal bago matulog, pagsimba tuwing linggo.

sa ating ebanghelyo ngayon ay nakilala natin si zacharias, isang punong pari sa templo. nagpakita sa kanya ang anghel gabriel at nagpahayag ng balita na tulad ng narinig natin kahapon sa ating mga pagbasa: maglilihi ang kanyang asawang si elizabet ng isang lalaking sanggol, at ang bata ay magngangalang juan. hindi makapaniwala si zacharias dahil may edad na ang kanyang maybahay. sa halip, siya ay natawa sa pahayag ng anghel. dahil dito, siya ay naging pipi at hindi nakapagsalita hanggang naipanganak ang kanyang anak na si juan.

magandang suriin natin ang ibig sabihin ng pangalang "zacharias." ang ibig sabihin nito ay "nakaka-alala ang diyos." nakaka-alala ang diyos at tayo ay inaalala niya. nakikita ito sa samu't-saring mga pagbasa sa banal na kasulatan. naalala ng diyos ang kanyang pangako sa kanyang sanilikha. pinatigil niya ang ulan at delubyo na nagtagal ng 40 araw dahil naalala niya ang kanyang pangako at tipanan sa tao. napigilan niya ang pagpatay ni abraham kay isaac dahil naalala niya ang kanyang ibinigay na pangako sa kanya na anak na dadami pa sa mga bituwin sa langit. sinabi ng nagtitikang magnanakaw sa krus kay hesus na alalahanin siya kapag siya ay nasa kanyang kaharian na. ilan lang ito sa mga maraming pagpapatotoo sa banal na kasulatan na hindi nalilimutan ng diyos ang kanyang tipanan at pangako sa atin. kahit na hindi tayo madalas na matapat sa ating relasyon sa kanya, laging tapat ang diyos sa atin sapagkat lagi niyang naaalala ang kanyang pangako ng pag-ibig at pag-aaruga sa atin.

ngunit hindi lamang dapat dito matigil ang mabuting balita. oo, nakaka-alala ang diyos at naaalala tayo ng diyos, ngunit lagi rin naman nating alalahanin siya sa ating buhay. huwag nating limutin ang kanyang taglay na kapangyarihan sa ating buhay. bagamat hindi lahat ng kahilingan natin ay nasusunod, o di naman kaya'y iba ang ibinibigay ng diyos, o minsan pa nga ay nahuhuli ang pagkakatotoo ng ating kahilingan, asahan nating hindi tayo nalilimutan ng diyos. at dahil dito, huwag din natin siyang kalimutan sa ating buhay. madaling masaringan ng paglimot ang kapaskuhan: may christmas tree pero walang belen, may pagbati ng "happy holidays" pero nakakalimutan ang "merry christmas", may samu't saring regalo pero wala ang batang hesus sa ating piling. tulad ng hindi paglimot ng diyos sa ating buhay, huwag rin sana nating ipag-isang tabi lamang ang presensiya at pamamalagi ng diyos.

sa huli, inaanyayahan tayo ng diyos na patuloy na maniwala at magtiwala sa kanya. sa kabila ng ating mga agam-agam at kawalan ng pag-asa, sa mukha ng mga karanasan ng trahedya at pagkawasak na panloob at panlabas, ating ipinapaalala ng diyos ang ibig sabihin ng pangalan na zacharias: nakaka-alala ang diyos, at naaalala tayo ng diyos na siyang emmanuel, nasa ating piling at sumasaatin. amen.

Makinig. Manahimik. Manalig. (Isang pagninilay sa ikatlong araw ng Misa de Gallo)

(photo source)

Isang homiliya na ibinigay noong ikatlong araw ng Misa de Gallo sa Santo Cristo de Las Pinas Parish

reklamo. tila bahagi na ng ating buhay bilang mga pilipino ang pagrereklamo. marami tayong mga reklamo sa buhay. walang tubig o kuryente, magreklamo. mataas ang presyo ng bilihin, magreklamo. mababa ang sahod, magrelamo. kung mainit, gusto ng malamig. kung malamig, gusto ng mainit. kapag sobra, bawasan. kung kulang, dagdagan. pag pangit ang pamamalakad, magprotesta. may mga reklamong nasa katuwiran, may mga reklamo rin namang wala sa hulog. ika nga, kapag may katuwiran, ipaglaban mo. pero meron din naman na nasagi ka lang pero feeling mo ay sinaksak ka na ng bonggang-bongga. ilan lang ito sa pagkarami-raming reklamo natin sa ating buhay.

marahil ganito rin ang nasa isip ni maria sa ebanghelyo. noong nagpakita sa kanya ang anghel gabriel at ipinahayag sa kanya ang balitang siya'y maglilihi ng isang lalaking sanggol na magngangalang hesus, posible na may pagrereklamo siya sa kanyang isipan. paano ba naman, siya ay nakatakdang ikasal kay jose, at kung siya'y magdalang tao bago ikasal, maaaring makasira ito sa kanilang relasyon. kung siya ay nabuntis bago ikasal, pwede na siya ay nagkaroon ng ibang relasyon bukod kay jose, o di naman kaya ay hindi siya naging tapat sa kanyang magiging asawa. at mas malala pa rito, ayon sa batas ng mga hudyo, ang sino mang mabuntis bago ikasal ay nagkakasala ng pakikiapid, at dapat lang na batuhin hanggang kamatayan.

ngunit, sa halip na magreklamo, iba ang sagot ni maria sa mensahe ng anghel: "mangyari nawa ang iyong kalooban." sa kabila ng mga posibleng mangyari sa kanya sa pagdadalang-tao kay hesus ay tinanggap niya ang kalooban ng diyos sa kanyang buhay. natuto siyang manahimik at makinig sa mensahe ng diyos, at lalo na ang manalig dahil naniniwala siyang hindi siya pababayaan ng diyos.

makinig. inaanyayahan tayo ng diyos na makitungo sa kanya sa ating pang araw-araw na buhay. sa panahon na nakakabit ang earphones sa ating mga tenga, sa mga pagkakataong mas nananaig ang maiingay sa lipunan, sa mga oras na mas nais nating mag-ingay, baka nakakalimutan nating makinig sa mga mensahe ng diyos sa ating buhay. tulad ni maria, matutunan nawa nating makinig sa mensahe ng diyos at tuparin ito sa paraang abot-kaya natin. ngunit bago ito, nagsisimula ang pakikinig sa pananahimik.

manahimik. sinasabi nila na kapag pinagbali-baliktad ang mga letra sa salitang LISTEN ay mabubuo ang salitang SILENT. may mga mensahe siya na ating mapakikinggan lamang kung ninanais nating makinig sa kanya. ang panahon bago magpasko ay hindi lamang panahon upang mag-party at mamili. bagkus, ito nawa ay maging pagkakataong manahimik upang mas malinaw nating mapakinggan ang kanyang mensahe sa atin.

manalig. sinabi nga ng anghel kay maria, "huwag kang matakot!" ang katagang ito ay matatagpuan sa biblia ng 365 na ulit. sa mga pangamba at takot na bumabalot sa ating buhay, inaanyayahan tayo ng diyos na manalig sa kanya. sa mga pagsikat at paglubog ng araw, inaanyayahan tayo ng diyos na kumapit sa kanya, dahil "walang imposible para sa diyos."

makinig. manahimik. manalig. nawa ang panahon ng ating paghihintay na isilang si kristo sa ating mga puso ay magdulot ng kapanatagan ng loob sa kanya. si maria ay hindi lamang nagdalang-tao, kundi nagdalang-diyos, nagdalang-kristo, na siyang katuparan ng kalooban ng diyos sa kanyang buhay. nawa sa pagtupad ng kalooban ng diyos, tayo rin ay magdalang-diyos: na makita ng iba ang pag-ibig at presensiya ng diyos sa ating pagkilos at pananalita. amen.

Ang mga babae sa buhay ni Hesus (Isang pagninilay sa ikalawang araw ng Misa de Gallo)

(photo source)

Isang homiliya na ibinigay noong ikalawang araw ng Misa de Gallo sa Santo Cristo de Las Pinas Parish

In our Gospel reading today, the second day of our Misa de Gallo, we hear this long list of names that comprise the Genealogy of Jesus. Ano po ba ang isang Genealogy? A genealogy, in our common language, is a family tree – a list of ancestors, fathers of fathers and sons of sons, that traces the roots of a particular person. The Gospel of Matthew presents to us Jesus’ family tree, at kung napakinggan nating mabuti ang family tree ni Hesus base sa binasa kanina, malamang ay may mga pangalan na narinig na natin dati, o nakikilala natin dahil sa mga kuwento sa Biblia. Nariyan si Abraham, Isaac, at Jacob, na kinikilala ng mga Hudyo bilang ama ng kanilang pananampalataya o mga Patriarch. Nabanggit din ang mga hari tulad ni David at Solomon. Ngunit may mga pangalan ng mga taong tila hindi man lang natin naririnig sa pang-araw araw na buhay, mga pangalan na dito lang sa pagbasang ito natin maririnig. Halimbawa: may nakilala ka na bang tao na ang pangalan ay Jechoniah, o kaya papayag ka bang ipangalan ang iyong anak bilang Eliud. Pero sa ating pagninilay ngayon, nais kong bigyang pansin ang mga pangalan ng kababaihang nabanggit sa pagbasang ito: si Tamar, Rahab, Ruth, at Maria – ang mga babae sa buhay ni Hesus. Sino nga ba sila at bakit sila napasama sa family tree ni Hesus?

Sino ba si Tamar? Sa aklat ng Henesis, si Tamar ay taga-Canaan – isang pagano – at ang kanyang kabuhayan ay bilang isang patotot; sa wikang ingles, prostitute. Si Rahab naman ay nagmula sa aklat ni Joshua, at isa siya sa mga tumulong sa mga Israelita na makapasok sa Jericho. Ano naman ang kanyang kabuhayan? Tulad ni Tamar, siya rin ay isang patotot; isang prostitute! Si Ruth naman ay isang Moabite – kabilang siya sa mga taong naniniwala sa mga diyos-diyosan at hindi kay Yahweh. Si Bathsheba naman ay nakilala bilang babaeng naki-apid kay David – isang adulterer – at ang kanilang anak ay walang iba kundi si Haring Solomon. Eh paano naman si Maria? Alam natin na siya ay ang ina ni Hesus, siya ay nakahanda bilang mapapangasawa ni Jose. Pero bago ang lahat, isa sa mga batas ng mga hudyo ay kapag ang isang babaeng ihinahanda sa kasal ay biglang nagdalang-tao o nabuntis, ang babaeng ito ay nakatakdang parusahan ng pagbato hanggang kamatayan – stoning to death. Tandaan natin na si Maria ay nagdalang-tao bago pa man din sila ikasal ni Jose. Sa makatuwid, ayon sa batas ng mga hudyo, dapat parusahan si Maria ng pagbato hanggang kamatayan dahil siya’y nabuntis bago ikasal.

Sa ating pagsusuri, ano ang pagkakapareho ni Tamar, Rahab, Ruth, at Maria? Dalawa sa kanila ay patotot, isa naman ay hindi naniniwala sa Diyos, at ultimong ina ni Hesus ay nararapat na parusahan ng kamatayan. Ang apat na babaeng ito, sa pananaw ng tao, ay marurumi – mga makasalanan! Ngunit, bakit nga ba sila napabilang sa family tree ni Hesus, na tinaguriang anak ng Diyos? Kung si Hesu-Kristo nga ang anak ng Diyos, bakit napasama ang mga “makakasalanang” ito sa kanyang linya? Kung siya nga ang anak ng Diyos, bakit tila hindi perpekto ang kanyang pamilya?

May mensaheng nais iparating ang ating Diyos sa pamamagitan ng ebanghelyo natin ngayon: si Hesus ay naparito upang iligtas tayong lahat – siya ay manliligtas hindi lamang para sa mga mabubuti, kundi pati na rin sa mga nawawalan ng landas. This is our first good news on this second day of our Misa de Gallo: His life and message is for everyone – saints and sinners alike! Narito siya para iligtas ka, sa kabila ng iyong pagkukulang at pagiging makasalanan. Ipinanganak siya upang yakapin ang ating pagkatao upang iligtas tayo at gabayan patungo sa daan ng kabutihan. Bagamat sa mata ng tao ay tinaguariang makasalanan ang tulad ni Tamar, Rahab, Ruth, at Maria, sa mata ng Diyos, sila ay kasangkapan upang madala ang kabutihang dala ni Kristo sa ating buhay. Sila ay tinanggap ng Diyos maging sino man sila.

Mga kapatid, ito ang paanyaya sa atin ng ating ebanghelyo ngayon: bago natin matanggap ang pagpapala ng Diyos ngayong pasko, tanggapin muna natin kung sino talaga tayo, tanggapin natin ang ating mga kapamilya, tanggapin natin ang mga kasapi ng ating komunidad, tanggapin natin ang bawat isa sa kabila ng mga pagkukulang at pagkakasala. This is the second good news for today’s celebration: to accept the gift of Christ this Christmas, let us first accept who we are and the people around us. Pero, brother, paano ba natin magagawa ito? Ang hirap kayang tanggapin ng aking kapuwa, lalo na yung mga nananakit sa akin. Paano ko sila tatanggapin kung may mga sugat na nabuo sa aming relasyon dahil sa aming hindi pagkakaunawaan? Dito nagsisimula ang hamon sa atin ng Diyos: magmahal tayo tulad ng pagmamahal ni Kristo, na handing magmahal kahit buhay pa niya ang nakataya. Magmahal kahit masakit! Magmahal hanggang sumakit!

This Christmas season reminds us of God’s love to all of us. Ang pagmamahal ng Diyos ay hindi maprepresyuhan. Ipinanganak si Kristo para ipakita ang pagmamahal ng Ama, at kahit sa bingit ng kamatayan, minahal ni Kristo sa mga taong umuusig sa kanya. Ika nga, “the true measure of love is to love without measure.” Ang tunay na sukatan ng pag-ibig ay ang pag-ibig na walang sukat! Baunin natin ang katagang ito sa pagpapatuloy ng ating pagdiriwang. Love until it hurts. Love even if it hurts! Tulad ni Hesus na ipinanganak upang ipahayag ang pagmamahal ng Diyos sa kanyang mga salita at gawa hanggang sa kanyang huling hininga, tanggapin at mahalin natin ang bawat isa ng walang sukat, walang hangganan. Amen.